Robots en AI – dit zijn de mogelijkheden volgens Hollywood

Zullen robots ooit zó ver worden doorontwikkeld dat ze niet meer van mensen te onderscheiden zijn? Deze vraag houdt de mensheid al langer bezig. Zelfs de oude Grieken ontwikkelden al automaten en aanverwante legendes. In dat licht bezien loopt het eigenlijk niet zo’n vaart met de ontwikkelingen op dit gebied.

Toch zijn er genoeg films die ons aan het denken zetten over de mogelijkheden. Een van de vroegste voorbeelden is Metropolis, uit 1927. Hierin doet een robot zich als mens voor, met alle problemen van dien. En er volgden natuurlijk meer films over theoretische mogelijkheden van robots in onze samenleving. Vier inspirerende voorbeelden:

1. Menselijke zorg – Robot & Frank
Het is een thema dat steeds vaker de revue passeert: de robotisering van de zorg. Bij sommigen leidt dit tot de angst voor verschraling, omdat echte mensen mogelijk minder tijd met ouderen door zullen brengen. Dat is precies wat gebeurt in Robot & Frank, als dementerende Frank door zijn kinderen wordt opgezadeld met een robot. Het apparaatje gaat hem helpen met zijn dagelijkse taken, ook al zit Frank daar aanvankelijk helemaal niet op te wachten. Wanneer hij ontdekt dat het apparaat ook dienst kan doen als hulpje bij inbraken, wordt Frank echter maatjes met de robot.

Vanuit zijn eenvoudige zorgperspectief doet de robot weinig verkeerd, Frank knapt zelfs duidelijk op van de samenwerking. Het is interessant om te bedenken of dit in de praktijk ook zo zou kunnen lopen. In de nabije toekomst zal de zorgrobot vermoedelijk hoogstens inzetbaar zijn in combinatie met menselijke input van zorgverleners. Als de robot eenvoudige taken op zich neemt, blijft daar omheen meer tijd over voor persoonlijke interactie… met mensen.

2. Platonische liefdesrelatie – Her
Als je vrienden met een robot kunt worden, is er dan ook liefde mogelijk? Een Franse vrouw claimt van wel, ze wil zelfs trouwen met haar robot. Vermoedelijk zal dit voor de meesten van ons echter nog een stapje te ver zijn. Wie Her heeft gezien kan zich wel een voorstelling maken van hoe zo’n liefde zich zou kunnen ontwikkelen. Op termijn is het immers niet ondenkbaar dat platonische liefde tot de mogelijkheden behoort.

Voorwaarde is dan wel dat AI ver genoeg is doorontwikkeld en dat er geput kan worden uit een eindeloos spectrum aan menselijke emoties. Gezien deze eindeloze (en vrij vermoeiende) conversatie tussen twee robots hoeven we daar in de nabije toekomst echter nog niet op te rekenen. Laat ze eerst maar eens sarcasme begrijpen, dan kletsen we daarna wel weer verder.

3. De mens als logisch slachtoffer – 2001: A Space Odyssey
Wat is een echte relatie waard, als er nooit sprake is van ruzies of andere meningsverschillen? Wie liefde en vriendschap met robots ambieert, moet onderkennen dat er niet kan worden volstaan met de creatie van makke schapen. Als iets of iemand altijd keurig met je meepraat, heb je immers weinig aan zijn / haar gezelschap. Hetzelfde gaat op voor het nemen van strategische beslissingen: natuurlijk kan je een machine eindeloos berekeningen laten maken, maar uiteindelijk zal er iemand moeten zijn die ook echt een beslissing neemt.

Wanneer we robots die vrijheid geven, is er een groot risico dat dit vroeg of laat slecht voor de mensheid zal uitpakken. In veel situaties (milieuproblematiek, ongelijkheid, oorlog) is de mens immers zelf het probleem. En dan is er een simpele oplossing, toch? In 2001: A Space Odyssey beslist robot HAL bijvoorbeeld dat hij de crew van zijn ruimteschip maar beter kan doden, omdat hij anders niet kan voldoen aan zijn opdracht. Dit is voor HAL de enige overweging is waar hij rekening mee dient te houden, zo is hij immers geprogrammeerd. En dat maakt zijn keuze beangstigend logisch.


4. Technische hulp met menselijk tintje – Interstellar
Als je eenvoudig werk doet dat bestaat uit verschillende logische handelingen, dan zou je een robot met de juiste vaardigheden zo kunnen programmeren dat hij dit werk voor je doet. En eigenlijk geldt dat net zo goed voor ingewikkeld werk, als het maar logisch is opgebouwd. Daar hoef je niet eens een slimme robot voor te hebben, alleen een robot die goed is geprogrammeerd. Denk maar aan de frisdrankautomaat die het juiste blikje voor je pakt (eenvoudig) of de automatische piloot van een vliegtuig (ingewikkeld).

In Interstellar is er zo’n automatische piloot aanwezig op een ruimtevlucht: TARS. Deze robot stelt echter niet alleen technische vaardigheden beschikbaar, maar ook emotionele. Zijn programmatuur biedt mogelijkheden om humor, eerlijkheid en andere menselijke eigenschappen op een schaal van 0 tot 100 in te stellen. Daarmee groeit zijn waarde voor de menselijke crewleden, omdat hij hiermee in staat is om ze onder alle omstandigheden emotioneel bij te staan. Een interessant gegeven, vooral omdat er dankzij de verschillende instellingen een breed scala aan persoonlijkheden kan worden opgeroepen. Ideaal als er met verschillende soorten teams moet worden samengewerkt, waarbij telkens behoefte zal zijn aan andere vaardigheden.

Benieuwd naar de huidige mogelijkheden van AI en robotisering? Meld je dan gratis aan voor onze F5-sessie op 16 februari in pakhuis De Zwijger. Met sprekers van Scyver, Equiniti KYC Solutions en IBM Watson.

Altijd onze laatste blogs in je mailbox?